Amerika'da uzmanlik sisteminin gorebildigim bazi basit gerceklerini yeniden yazmak istedim, bu sekilde hic bitmeyen "Goz uzmanligi hayal mi?" , "Falancaya girmek cok mu zor" , gibi sorulara bir kez daha daha verilmis teknik bir cevap bazi ogrenci arkadaslarin isine yarayacaktir umarim.
Basit gercekler ! (o kadar basit ki kimse bahsetmiyor)
1-Amerika'daki uzmanlik kadrolarina alinan yabanci asistanlar,ihtiyac oldugu icin alinirlar. Bu ilk kural. (hukumet politikasi)
2-Ihtiyac var ise eger, yani acik kadro var ise, daha baska deyisle Amerikali tarafindan doldurulamayan bir kadro var ise o zaman yabancilar icin umut dogar.
3-Ihtiyac yok ise, mevcut uzmanlik alani Amerikali mezunlar tarafindan yeterince ilgi goruyorsa, o uzmanlik alanina girmek teoride imkansizdir. (zaten bir kere acilmis bir sistem oldugundan pratikte mutlaka ozel istisnalar olabilir) Cunku yabanci doktorlarin herhangi bir uzmanlik alanindaki varligi ve yasama sansi, Amerikali doktorlarin yetersizligi ve ilgisizligi uzerine kuruludur.
4-Amerika'da uzmanlik ogrencisi alim sureci, tamamen objektif kriterler uzerine kurulu degildir. Bu surecte hem secilen tarafta hem de secen tarafta olma konumunu ayri ayri yasamis birisi olarak dusuncem secilimin objektif olmaktan cok subjektif kriterlere bagli oldugudur. Bu gercek basari tarafini daha da esnetir. Karsi taafin koydugu kurallar adaleti olusturur bu sistemde. Sizin akademik basarinizin surece etkisi her zaman muallaktir, hemen hicbir zaman belirleyici degildir, hemen her zaman yardimci faktordur.
Bu basit gerceklerle basladiktan sonra, istisnalarla devam edelim.
- Falanca uzmanlik alanina girmek cok zor oyle ki o alanda uzmanlik yapan toplam yabanci doktor sayisi %2 olsun (dermatoloji ornegin). O zaman o nasil girmis.
- Demek ki imkansiz degil !
Bu sekilde olaya yaklasmak her zaman kisiyi yanilgiya dusurecektir. Kisisel ve istisnai olaylar uzerinden buyuk hayat planlari ve stratejileri yapilmamalidir. Cunku bunu yapan falanca kisi de yine basariya endeksli bir degerlendirme sonucunda yapmis demek degildir.
Mantik zinciri : -Bizler ne yaparsak yapalim, karsi tarafin yetersizligine, ve karsi tarafin "sayica" yetmemesine bagliyiz. Konunun bizim ustunlugumuzle ilgisi yok.
-O halde biz ne yaparsak yapalim olmayabilir. Basaridan bagimsiz bir seydir bu.
-Peki bizim yapabilecegimiz en buyuk sey nedir? Akademik olarak basarili olmak. Peki yeter sart mi? Hayir. Gerek sart mi? Cogu zaman evet. (daha az akademik basarisi olan birisi de daha cok akademik basarisi olanin uzerine bu sistemde gecebilir)
Yukaridaki gerceklere geri donersek, sizin elinizde olan tek sey de cogu zaman yardimci faktordur, hicbir zaman basrol oynamayacak bir seydir. Isini sadece akademik basaridan ibaret sanarak bu belirsiz yola cikmaya hazirlanan arkadaslarin aklindan cikarmamalari gereken gercek budur.
- O halde gerek sartin yeter sart olmadigi bu durumda, ve yeter sartin bizden bagimsiz oldugu bir durumda, degistirebileceginiz tek gercegin de etkisinin cok tartismali oldugu bu durumda , ikinci gercegi asla degistirememe ihtimalimizin yuzdesi planimiza sekil vermelidir.
Peki bu yuzdeyi nasil tespit edecegiz ve bir uzmanligi Amerika'da hayal edip etmemeye nasil karar verecegiz? Yapilmasi gerekenler ozetle :
- FREIDA sitesindeki istatistiklere bakmak ! (
www.ama-assn.org , FREIDA koprusunu bulun !)
- istediginiz uzmanlikta hali hazirda asistanlik yapan yabanci doktorlari bulup temasa gecmek
- bu adamlarin basvurmadan once neler yaptiklarini iyi analiz etmek. (uzmanlik, arastirma, onemli baglantilar vs)
- Daha once bunu yapanlardan Turk olan var mi ona bakmak
- Bu tip kisilerin yanlis yonlendirmelerine karsi kendinizi korumak ! "zoru ben basardim" , "ben yaptim oldu ama normalde olmaz" gibi hastalikli degerlendirmeleri duzelterek gercekleri icinden ayiklayacak yazilimi yuklemeden (!) bu yola cikmamak
Bunlarin sonunda o uzmanlik dali konusundaki o en basta soyledigim matematik gercekleri gormeye baslarsiniz. O matematik size karsi ise, sizin yapacaginiz birsey yoktur.
Sonuclar ve ozet :- Amerika'daki yabanci doktorlar once ihtiyac nedeniyle varlardir. Cok super adamlar olduklari icin degil. Ilkidir belirleyici olan ikincisi degil. Super adamlar da vardir aralarinda o ayri. Ama belirleyici olan o degildir onu anlamak lazim.
- Eger bir uzmanlik dalina yabanci olarak girmek kolaysa, orda acik vardir, zorsa orda acik yoktur. Bir yere kabul edildiyseniz eger, size ihtiyaclari oldugu icindir, siz super bir adam oldugunuz ya da ulkenizin sinirlarini astiginiz icin degil. Ne yazik ki bazi meslektaslarimiz Amerika'da ihtisas yapabilmeyi ustunluk olarak algilarlar, halbuki olay ihtiyaca verilen cevaptir, bu kadar da basittir.
- Girmek istediginiz uzmanlik alanini illa ki Amerika'da yapacaksiniz diye bir kural yoktur. Amerika'nin her sene degisen ihtiyac dengeleri sizin istediginiz alanda sizden yana ruzgar estirmiyorsa yapacak birseyiniz yoktur. Hayallerinizi satacaginiza, Amerika'yi satarsiniz olur biter. Basariyi ve basari tarifinizi Amerika'da uzmanliga endekslemek cok buyuk yanlistir. Cunku yine bastaki noktaya donuyorum, Amerika'da ihtisasa kabul olan arkadaslar ulkelerinin sinirlarini asan ustun yaratiklar olduklari icin degil , Amerika acikta biraktigi kadrolara adam ararken dogru yerde bulunduklari icin kabul olmuslardir.
-Son olarak bu ozette altini cizip vurgulamak istedigim sey su :Yapmak istediginiz uzmanlikta iyi olmanin tek adresi Amerika degildir. Turkiye'de bu is cok rahatlikla mumkundur, yuzlerce ornegi vardir. Ne yaparsaniz yapin, sevdiginiz isten vazgecmeyin ilk karar verdiginiz uzmanliktan vazgecmeyin, Amerika'da bu is zor ise, Amerika'nin size ihtiyaci yok demektir, zorlamanin anlami da yoktur, "illa mumkundur, eninde sonunda olacak diyerek" yillarinizi "Amerika'nin bir ihtiyaci olsa da beni de alsa" diye tuketip bos nokta bekleyerek tuketmenin anlami var midir ! Amerika hayallerinizi sattiginiza degecek bir yer degildir diye dusunuyorum, eger bu satisin karsiliginda alacaklariniz sadece hayat standartlari diye yutturduklari bir ev bir araba bir de alisveris merkezinden olusan bir ucgende yasamak olacaksa...
Başucu Kaynakları
