|
Asagidaki yazacaklarim tamamen benim kisisel fikirlerimdir, kisisel tecrubelerimden cikardiklarimdir, dogrulugu tartisilir lutfen hepsini oneri olarak aliniz, (nasil da kurtariyorum kendimi) : 1-USMLE WORLD sitesi detayli iceriginden uzak durun. Sadece olgulari toplayin. Olgularla ilgili paket anamnez cumlelerinden, hazir cevaplardan hazir klise olgu modellerinden UZAK DURUN. Sadece orda yazan olgulari bir yerden bulup not edin.
2-Kaplan kitabindan tamamen uzak durun ! NMS kitabindan tamamen uzak durun !
3-First Aid kitabi benim fikrimce piyasada satilan kitaplarin icinde en mantikli kitap. Bu kitabin mini olgularini ve arkadaki yazili buyuk olgularini not edin. Her olgunun altinda yazan herseyi ezberlemeyin.
4-OSCE kitabi guzel bir kitap. First Aid kitabi ile beraber calisilirsa baska bir kaynaga ihtiyaciniz olacagini sanmiyorum.
5- Bu sinav bir yontem sinavi. Bir algoritma sinavi. Teorik bilgi sinavi degil. Hastaya yaklasirken nasil bir algoritma izlenmesi gerektigini sinayan bir sinav. Kesinlikle teknik top oynamak sarttir. Kesinlikle ezberleyeceginiz tek bilgiler yumagi hastaya yaklasik basamaklaridir. Bu basamaklari ezberleyin. Ezberlediginiz sey bir semptom analizi olsun. Nasdil bir semptom olura olsun bir semptomun basamaklarini hic takilmadan gunde 100 defa ayni srayla hic unutmadan yazacaginiz sekilde ezberleyin. Sizlere kendi ezberledigim ve sinavdan once en az 1000 defa otobuste metroda yururken yemek yerken surekli tekrar ettigim sirayi yaziyorum. Bu toparlamayı ben kendim yaptım. Herhangi bir kitapta yazmiyor. Degistirilmeye aciktir. Kitap bilgisi degildir.
1-Location = L
2-Onset = O 3-Duration = D 4-Quantity = Q 5-Intensity = I 6-Frequency = F 7-Radiation = T 8-Alleviating Factors = + 9-Aggravating Factors = - 10-Progression = P 11-Previous Episodes= PE 12-Associated Symptoms = Ass 13-Review Of Systems = ROS 14-Past Medical History = PMH 15-Past Surgical History = PSH 16-Medicines = M 17-Allergies = A 18-Family History = FH 19-Social History = SH 20-Sexual History = SxH Bu 20 maddeyi gece saat 3 de kaldirsalar ezbere sayacak hale gelin. Bunlari herhangi bir yerinden hatirlayacak sekilde numaralariyla ezberleyin. Tek yapacaginiz ezber bu olsun. Once bu sirayi ezberlemekle baslayin. Once yaninda yazdigim kisaltmalarla bunu surekli bir kagida yazin. Ben dedigim gibi yuzlerce defa binden fazla kez bunlari surekli srurekli yazdim. Oyle ki artik 20 saniyeden az bir surede bunu tekrar edebiliyordum. Bu sirayi once ayrintiya girmeden ezberleyin. O kadar ki 15. sırada ne vardı dediginde birisi derhal PSH demelisiniz mesela.
6- Simdi geleim sonrasina. Sonraki asamalarda bu maddelleri her semptoma uyarlamaniz gerekecek. Zor bir sey degil arkadaslar. Alti ustu Size CS sinavinda gelecek 40 semptom var. En fazla. Oturup her semptomu bu maddeler gore analiz etmleisiniz. Yukarda benim kendim cikardigim bu listede hic bir semptomuın hicbir ozelligi acikta kalmaz. Mutlaka bir yere sokustururum onu. Burdaki kavramlari biraz esnetmeniz gerekecektir. Ornegin hematuri derse hasta bunun 'location' u sorulmaz bellidir, bunun gibi semptom semptom altı ustu 40 defa bu analizi yapmaznı ve bu listede bir yerlere koyup on o sekilde ezberlemeniz gerekiyor. Hic bir sey atlamamanız icin bu sarttir. Ayrintilara gireyim daha fazla :
ROS icin konusuyorum. Bular icin semptomlar listesi yapin ve semptomlari gruplara ayirin. Kitaplarda yazdigi gibi uzun uzun sistem muayenesi yapamayacaksiniz o nedenle ornegin :
A grubu semptomlar
apetite weight change nausea vomiting diarrhea constipation travelling history trauma history sick contacts B grubu semptomlar ( agri taramasi)
Headache chest pain, cough, SOB, Palpitations abdominal pain joint pain neuro ==> dizziness, numbness vs.. C grubu semptomlar (FFF)
Fatigue Fever/ chills Felix (latince mutlu demek, mutluluk keyifler, depresyon taramasi) D grubu semptomlar
Urinary habit changes ==> varsa ilgili sorular Menstrual habit changes ==> " Bowel habit changes ==> " Sleep habit changes ==> " E grubu semptomlar
Skin complaints (sac, sakal,sarılık, deri eksternal hersey) Bu belirti grublarini ben kendime gore olusturdum. Herhangi bir propedotik yasasina uymaz. Tamamen kisiseldir. Ornek vermek istedim. Siz de kendinize gore bir gruplama yapin. Sistemli olsun bin kere tekrar edin. Her hastada ROS yapmak zorunda degilsiniz ama hastada semptoma bagli 'associated semptom' larla ilgili bir iki soru akliniza gelmiyorsa bile direk buna gecerseniz o seyi mutlaka yakalarsiniz. Ben bu ROS lari her hastada yaptim. Gelelim Ass olayina. "Associated" her semptomla beraber calisacaksiniz. Ezberleyeceksiniz. Zaten doktor degil misiniz kac senedir okuyosunuz, hematuri ile gelen hastada mutlaka zaten yan agrisi sormak akla gelir, idrrada degisiklik var mı diye sormak akla gelir. Gelmeli zaten. Gelir de zaten. Bu kisim zaten bildiginiz sey yani.
Simdi kritik noktayi tekrar ediyorum. Ass yi ROS tan once yapin. Ass aslinda ROS un icinde secilmis secmece spesifik semptomlardir. ROS sonra hizlica yapilir.
7-Hastalara her konuda soru cumlesi kurmak icin paralanmayin. " Have you had any diarrhea" cumlesinden sonra "nausea?, constipation?, any recent infections? " gibi soru ses tonlamasiyla hizla devam edin. Orasi ingilizce gramer sinavi yapilan bir yer degil. Rahat olun. Hastadan bilgileri hizli almak gerekiyor. 8-Sinava calisirken 4 ana noktaya ayirin sinavi :
History taking
P exam Counseling Patient note Her maddeye ayri zaman ayirin. Hepsini beraber calismayin. Her maddeye bir hafta ayirin. Sadece o kismi calisin.
9- Muayene ile ilgili :
Arkadaslar muayene en kolay is, teknik top oynarsaniz...
Her sistem muayenesi icin maddeler yapin. Benim orneklerim sunlardir ;
Genel muayene = Her hastada yapilacak, rutin. Bunu mutlaka yapin. Beni tepeden tirnaga muayene etti desin. Onlar doktor degiller. Uc kurus paraya sokaktan toplanip getirilen insanlar, egitilmisler tabii. Hepsi les gibi tirnaklarini bile kesmiyor. Gencecik kizlar tuylerini bile almadan oraya gelmisler. Yani bu adamlarin gozune girmek esas nokta. Birakin sizin icin " iyi bir doktor bu " desinler. Olaya sirf puan olarak bakmayin. Zaten sirf puan olarak bakamiyoruz. Kraniyal sinir muayenesi icin tek tek muayene 'checklist' i var mi saniyosunuz hayir. Yarisini yapsaniz da o kisi yapti ya da yapmadi diye isaretliyor. Yani demek istedigim GOZLERINE GIRELIM. Antipatik olabilecek hic bir sey yapmayalim ve GOZ BOYAYALIM. Yani desin ki bu iyi bir doktor, kimsenin yapmadigini yaptı.
AAA O zaman genel muayene
gozdibine bak,agzi actir, lenflere bak boyunda, ellere-ayaklaraa bak, tibial odeme bak TOPLAM 5 MADDE YAKLASIK 30 SN SURUYOR BBB Kardiyak muayene
radyal,dorsalis pedis nabzina bak, JVP ye bak (45 derecede yatsin kafa ters tarafa baksin) gogsu palpe et bir kere eli koy cek, APTM odaklari dinle hemen durmadan Carotis nabzina bak sola yatır M odagı dinle. TOPLAM 5 MADDE YAKLASIK 45 SN SURUYOR CCC Solunum Muayenesi
sirttan basla 3 er odak dinle sagli sollu, 99 desin stetoskobu cikarmadan hemen sagli sollu 3er odak vokal fremitus bak. Hizlica skapula yanindan perkusyon 2ser odak saglisollu , on tarafa gec iki odaktan dinle. Gogsun sekline bak, baktigini belli et ! TOPLAM 5 MADDE 50 SN SURER DDD Abdominal muayene
karna bak ne var ne yok hızlıca,dinle, kadranlari yuzeyel muayene, kadranlari derin muayene, ozel muayeneler (rebound,murphy,CVAT vs) TOPLAM 5 MADDE YAKLASIK 1 DK SURER, OZEL MUAYENELERLE BERABER EN FAZLA 1,5 DK. EEE Neuro
kraniyal sinir muayenesi(cok hizli), guc muayenesi,his muayenesi, refleks muayenesi, koordinasyon muayenesi. TOPLAM 5 MADDE EN FAZLA 2 DK SURER. FFF Heent muayenesi (bas-boyun vs)
bas-sakak palpasyonu, goz gibi-pupil refleksi, kulak-weber/rinne/otoskop, agiz actir, tiroid muayenesi. YINE TOPLAM 5 ANA MADDE HEPSI BIRARADA YAPILMAZ HASTASINA GORE MADDELERDEN ALINIR. ORNEGIN YORGUNLUK VARSA TIROID YAPILR. BASDONMSI VARSA RINNE WEBER, BASAGRISI VARSA GOZDIBI YAPILIR. GGG Eklem muayenesi
lokal hassasiyet, lokal inflamasyon bulgulari kontrolu( sislik, kizariklik, el sirtiyla sicaklik kontrolu), hareket acilari (ROM, ekleme gore kac harket yapiyorsa artik), saglam simetriginde de ayni kontroller. HANGI EKLEM OLURSA OLSUN EN FAZLA TOPLAM 1 DK SURER. Arkadaslar tum bilmeniz gereken muayeneler bunlardir. Abuk sabuk muayeneler calismayin. Gerek yok. Ufak tefek ayrinti unutmus olabilirim ama bu sekilde calisirsaniz muayeneler cocuk oyuncagidir ve nerdeyse tum muayeneleri bitirirsiniz 5 dk da. Ama zaten her hastada her muayeneyi yapmaniz gerekmiyor.
Hemen hatirlatayim MMSE yi mutlaka ezberleyin (SEKIL HARIC) ve SAKIN MUAYENE KISMINDA DEGİL, ANAMNEZ KISMINDA SORMAYI VE YAPMAYI UNUTMAYIN, BILINEN YANLIS KANININ AKSINE MINI MENTAL DEGERLENDİRME TESTI MUAYENENIN DEGIL ANAMNEZIN BIR PARCASI OLARAK YAPICAKSINIZ, CS HAZIRLIK KITAPLARININ COGU YANLIS YAZIYORLAR BUNU. HAFIZASI YERINDE OLMAYAN VE KONFUSYONU OLAN BIRINDE YAPaCAGINIZ BU TEST ZATEN KENDISI HAFIZANIN VE KISININ YETERLI OLUP OLMADIGINI DEGERLENDIRMEK ICIN YAPILDIGI ICIN EVVELA HIC BIR SORU SORMADAN ONCE BUNU YAPIN BU TEST ZATEN HASTANIN CHECK LISTINDE OLAN SORULARIN HEPSINI ICERIR. BOYLE HASTALARDA BU TESTLE ZATEN ANAMNEZ PUANLARININ HEMEN TUMUNU TOPLARSINIZ. ANAMNEZDE HAFIZA PROBLEMI OLAN BIRINE LUZUMSUZ BIRI SURU SORU SORUP DA MMSE YI MUAYENEYE ERTELEMEYIN CUNKU BU SEKILDE BU TIP HASTALARDA ZAMANI YETISTIREMESSINIZ. 10-Olgu ezberlemeyin, semptom analizi yaparak calisin ! Tekrar ediyorum !
11-Hasta notu calisirken, MUTLAKA ZAMAN TUTARAK CALISIN. Sinav kalemlerinden birini de arakladim Sinav kaleminin fotografini cekip yollarim size Saka bir yana sinav kalemleri cin mali uyduruk kalemler. Hafifler biraz. Siyah yaziyorlar. Ufak uclular. Tercihen ince uclu kalemlerle calisin. Sert bir zemin uzerinde yazacaksiniz unutmayin, kagidin altina birsey koymayin. Direk masanin uzerinde yazin. Sinav kagitlarinin benzerleri kitaplarda var onlardan fotokopi cektirin ve onlar ustunde calisin ! Kafaniza gore baska yerlerde calismayin bakin benden soylemesi. Adam gibi o yere yettirmeye calisin . YER YETMIYOOO ! INCE UCLU KALEMLE YETTİRECEK SEKILDE 100 LERCE KEZ PRATIK YAPIN.
12-Pratik yaparken : Yanliz basiniza yapabilirsiniz . Evde yalnizken sinav ortamini hayal edip kapiyi calip iceriye girin falan o ritueli uygulayin. Birisi olmasina gerek yok. Sureli uygulayin yanliz. Bunu mutlaka yasayin.
13- Hastalarin isimlerini ilk giriste soyleyebilirsiniz ama devaminda "sir" ya da "madam" diye devam edin. Her defasinda hastanin ismini soylemenize gerek yok. KESINLIKLE YOK. Hastanin adi katrina virkolfsevitz e ne yapacaksiniz ! O yuzden Madam ve Sir. Hatta Surekli bunu diyebilirsiniz. Ama girer girmez kendi adinizi umutlaka soyleyin ve gozlerinin icine bakarak konusun. Surekli not almayin. Not alabilir miyim deyin. Kibar olun. Nazik davranin. Kalplerine girin. Empati gosterin. Sizin sinavda oldugunuzu biliyorlar. Farkindalar herseyin rol oldugunun. Rahat olun.
14-Muayene ederken sacma sapan cumleler kurmaya calismayin. Sadece basinda mutlaka sizi muayene edebilir miyim diye sorun. Mutlaka ! Ama sonrasinda catir catir yapin muayeneyi, birakin sebekligi, kitaplara inanmayin, her muayene teknigi sirasinda simdi bunu yapacagim simdi sunu yapacagim simdi donecegim bilmem ne birakin bunlari boyle sey gercek hayatta nasil olmaz ise orda da yok. Kibar olun nazik olun muayeneden once sorun sonra devam edin, konusmayin IS YAPIN ! Puan Toplayin. Yapacaginiz her teknik bir puan ! 'Checklist' te bir isaret !
15- PassCsa Kursunu tavsiye ediyorum. Bana cok sey katti. Ama kursun reklamini yapmak istemiyorum. Bir alakam yok cunku. Ama ben katildim ucuzdu ve guzeldi. Gecmem de katkisi de olduguna inaniyorum. Bu kurslar ilgili bilgi vermistim daha once.
16- Data Gathering = veri toplama = anamnez + muayene cok onemli Sinavin en onemli kismi. Lutfen soyledigim sekilde cok siki ezber yapin. Sira unutmayin atlamayin.
17-'Counseling' le ilgili olarak : alkol ve sigara ile ilgili direk yerinde counseling yapin, sonu beklemeyin, iciyorsa hemen soyleyin "it is my responsibility to warn you..." vs hemen uyarinizi yapin gecin. Uzatmayin isi. Ozel bir durum varsa o duruma yonelik cevap verirsiniz. Soruyorlar zaten. 'Challenging' sorulardan korkmayin. Hepsi ivir zivir seyler. Oturup da ezberlemeyin evrensel sagduyunuzla zaten cevap verirsiniz o sorulara. 'Kanser miyim?' diyor. Ne diyeceksin ! Evet kansersin denir mi muayeneden sonra tetkiksiz biyopsisiz !! Yani bilmiyorum diyeceksin aklin yolu bir. Bunu ezberlemeye, bir suru coplugu calismaya gerek var mı? Adamin kolu kirilmis isime devam edebilir miyim diye soruyor. Ne biliyim isine bagli demez misin, ne is yapiyosun diye sorarsin mantikli biseyler soylersin. Korkmayin bu sorulardan bence. Su anda girseniz bu sorulara cevap verirsiniz. Oturup da aman sunu sorarsa bunu diyecegim diye paralamayin kendinizi. Kafa karistiriyor, yukunuzu hafifletin. Dogaclama olacak biraz bu is. Ama Ingilizcenizin yeterli olmasi lazim. İngilizce de sorun varsa bu sizi gereksiz ezbere yoneltir ve isler sarpa sarar.
Herkese basarilar dilerim.
Sevgiler
Ulas Camsari
|